Tom IV D. Fundacja rodzinna. Komentarz

Kompleksowe omówienie przepisów ustawy z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326).

Najobszerniejszy na polskim rynku wydawniczym komentarz do ustawy o fundacji rodzinnej przedstawia szczegółową analizę jednej z najważniejszych, a zarazem najbardziej złożonych instytucji współczesnego prawa sukcesyjnego.

Fundacja rodzinna funkcjonuje na styku prawa spadkowego i prawa handlowego, a jej konstrukcja w wielu miejscach wykorzystuje rozwiązania znane z prawa spółek. Powoduje to liczne problemy interpretacyjne, które mają bezpośrednie znaczenie dla praktyki. Autorzy komentarza nie ograniczają się więc do objaśnienia treści poszczególnych przepisów. Analizują możliwe kierunki ich wykładni, wskazują konsekwencje przyjmowanych rozwiązań i poszukują odpowiedzi również na pytania, których praktyka stosowania ustawy jeszcze jednoznacznie nie rozstrzygnęła.

Autorzy podejmują problemy już występujące w praktyce, ale analizują także hipotetyczne i nietypowe stany faktyczne, które mogą pojawić się w przyszłości . Szczególną wartością publikacji jest odkrywanie potencjału interpretacyjnego przepisów o fundacji rodzinnej.

Celem publikacji jest bowiem dostarczenie Czytelnikowi możliwie kompletnego narzędzia do rozwiązania konkretnego problemu prawnego – tak, aby jak najrzadziej pozostawał bez odpowiedzi, a w przypadkach szczególnie złożonych, by Czytelnik otrzymał przynajmniej wskazanie kierunku dalszej analizy.

Komentarz obejmuje całość prywatnoprawnej problematyki związanej z fundacją rodzinną. Tam, gdzie jest to potrzebne dla właściwego rozwiązania praktycznego problemu, analiza wykracza poza prawo materialne i uwzględnia również zagadnienia z zakresu postępowania cywilnego, prawa międzynarodowego prywatnego oraz prawa intertemporalnego.

Autorzy wykorzystują nie tylko dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa dotyczącego bezpośrednio fundacji rodzinnej, lecz także dorobek doktryny prawa spółek, mający istotne znaczenie ze względu na konstrukcyjne związki fundacji rodzinnej z rozwiązaniami przyjętymi w Kodeksie spółek handlowych. W komentarzu przedstawiono również zagadnienia dotychczas szerzej nieomawiane w literaturze oraz – tam, gdzie pozwala to lepiej zrozumieć instytucję – argumenty historyczne i prawnoporównawcze.

Komentarz uwzględnia stan prawny na 3.8.2026 r. W publikacji szczegółowo omówiono m.in.:

• status prawny fundacji rodzinnej oraz zasady jej funkcjonowania, w tym zakres dopuszczalnej działalności gospodarczej;
• fundatora – jego prawa, obowiązki i odpowiedzialność;
• majątek fundacji rodzinnej, fundusz założycielski oraz zasady wnoszenia mienia;
• utworzenie fundacji rodzinnej, akt założycielski, testament oraz fundację rodzinną w organizacji;
• statut fundacji rodzinnej i spis mienia;
• status beneficjentów, listę beneficjentów, świadczenia oraz prawo do informacji;
• organy fundacji rodzinnej – zarząd, radę nadzorczą i zgromadzenie beneficjentów;
• odpowiedzialność cywilnoprawną;
• audyt fundacji rodzinnej;
• kontrolę sądową i obowiązki informacyjne;
• rozwiązanie i likwidację fundacji rodzinnej;
• rejestr fundacji rodzinnych;
• przepisy karne, przejściowe i dostosowujące.

Mimo dużej szczegółowości komentarz został opracowany tak, aby ułatwiać szybkie dotarcie do informacji potrzebnych w konkretnej sprawie. Analiza poszczególnych przepisów została uporządkowana na kilku poziomach.

Płaszczyzna orientacyjna pozwala szybko ustalić znaczenie danego przepisu i zidentyfikować podstawowe problemy interpretacyjne. Płaszczyzna standardowa zawiera zasadniczą analizę prawną potrzebną do rozwiązania konkretnego zagadnienia. Z kolei płaszczyzna szczegółowa umożliwia pogłębienie problemu m.in. o dodatkowe stanowiska doktryny, poglądy mniejszościowe, dalsze orzecznictwo oraz argumenty historycznoprawne i prawnoporównawcze.

Autorzy łączą doświadczenie akademickie z praktyką stosowania prawa i reprezentują różne ośrodki oraz perspektywy badawcze. Poszczególne części zachowują przy tym indywidualny charakter – każdy Autor przedstawia i uzasadnia własne stanowisko w omawianych kwestiach.

Komentarz adresowany jest przede wszystkim do adwokatów, radców prawnych, notariuszy, sędziów oraz innych prawników zajmujących się prawem sukcesyjnym, spadkowym i gospodarczym. Będzie szczególnie przydatny osobom uczestniczącym w procesach tworzenia i obsługi fundacji rodzinnych, przygotowującym dokumentację oraz rozwiązującym problemy dotyczące ich bieżącego funkcjonowania. Publikacja będzie również wartościowym źródłem wiedzy dla doradców uczestniczących w planowaniu sukcesji, przedsiębiorców i członków rodzin biznesowych, a także dla przedstawicieli nauki zajmujących się prawem cywilnym, handlowym i sukcesyjnym.