Nauka o przestępstwie. Wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności karnej. System Prawa Karnego. Tom 4

Tom 4 Systemu Prawa Karnego, pod redakcją prof. dr hab. Lecha Paprzyckiego, Prezesa Izby Karnej Sadu Najwyższego, pt. Nauka o przestępstwie, wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności karnej, łącznie z tomem 3, Nauka o przestępstwie, Zasady odpowiedzialności, prezentuje fundamentalną i niezwykle ważną dla prawa karnego problematykę przestępstwa – czyli czynu zabronionego, popełnionego z zamiarem, uznanego za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowanego i zagrożonego karą na mocy prawa karnego.Publikacja ta poświęcona została szczegółowemu przedstawieniu zasad wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności karnej za popełniony czyn. W sposób kompleksowy i gruntowny przedstawiono w nim:

• istotę przedmiotowej instytucji,
• regulacje obecne oraz w ujęciu historycznym jak i porównawczym na tle innych państw europejskich,
• praktyczne zasady stosowania wyłączeń i ograniczeń odpowiedzialności za popełnione czyny, podając przy tym liczne obrazujące niniejszą tematykę przykłady praktyczne,
• najbardziej aktualny stan prawny,
• najnowsze oraz historycznie najważniejsze orzecznictwo, a także dorobek judykatury i doktryny w prezentowanym zakresie.

W ramach 4 obszernych rozdziałów Autorzy podjęli skomplikowaną i budzącą liczne kontrowersje tematykę odpowiedzialności karnej sprawców czynów zabronionych. Wnikliwie zaprezentowano i omówiono:

• okoliczności wyłączające bezprawność, gdzie szczegółowym komentarzem opatrzono m.in. instytucję obrony koniecznej, stanu wyższej konieczności, oraz istotę dozwolonego eksperymentu odnosząc się także do problematyki kolizji obowiązków w tym zakresie;
• okoliczności uchylające bądź umniejszające winę – Autorzy pochylili się nad zagadnieniami niepoczytalności, umniejszonej poczytalności, działania na rozkaz, najistotniejszej i najbardziej wieloaspektowej tematyki błędu – zarówno co do znamion czynu zabronionego, co do bezprawności jak i co do okoliczności wyłączających odpowiedzialność oraz innymi okolicznościami wyłączającymi winę;
• okoliczności wyłączające lub ograniczające karalność, w tym zakresie Autorzy skupili się na praktycznych i złożonych aspektach ustawowych klauzul niekaralności, przedawnienia oraz immunitetów. Częściowe lub całkowite darowanie kary oraz zatarcie skazania stanowi dopełnienie tematu przewodniego rozdziału;
• instytucję pomijalnego zbiegu przestępstw, począwszy od ewolucji konstrukcji przestępstwa ciągłego, poprzez czyn ciągły i ciąg przestępstw, skończywszy zaś na istocie czynów współukaranych.

Niniejsze, 2. wydanie uwzględnia zmiany zawarte w nowelizacji z 1.7.2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 396), wśród których warto wskazać odmienne uregulowanie art. 28, którego nowe brzmienie określa konsekwencje usprawiedliwionego błędu co do znamienia.

Prezentowana pozycja obejmuje także zmiany ujęte w nowelizacji z 15.4.2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 437), do których należy m.in. doprecyzowanie treści art. 76, mówiącego o zatarciu skazania, a także kryminalizację art. 233 § 3 k.k. poprzez zwiększenie stopnia ochrony wymiaru sprawiedliwości przed wprowadzaniem w błąd organów procesowych w wyniku składania fałszywych zeznań lub fałszywych opinii.

Tom 4 Systemu Prawa Karnego, odnoszący się do kluczowych kwestii dotyczących istoty przestępstwa napisany został przez 15 wybitnych Autorów, praktyków, specjalistów z dziedziny prawa karnego. Dużym walorem jest fakt, iż reprezentują oni różne ośrodki naukowe i różne pokolenia prawników, wyrażając często odmienne, polemiczne poglądy na prezentowane zagadnienia, co pozwala zapoznać się Czytelnikowi z przekrojowym spojrzenie na dany problem. Ze względu na kluczową dla nauki prawa karnego tematykę, niniejsze Działo stanowi niezbędnik każdego karnisty. Skierowane jest ono zarówno do praktyków prawa: adwokatów, radców prawnych, notariuszy oraz sędziów i prokuratorów, jak również teoretyków, a także młodych adeptów zawodów prawniczych – doktorantów i aplikantów oraz studentów pragnących pogłębić swoją wiedzę.