Prawo podatkowe Unii Europejskiej. Węzłowe zagadnienia

Prawo podatkowe Unii Europejskiej to kompleksowe opracowanie ukazujące aktualne problemy i kierunki rozwoju unijnego prawa podatkowego, ze szczególnym uwzględnieniem jego wpływu na krajowe regulacje oraz praktykę doradczą. Publikacja łączy perspektywę akademicką z praktycznym podejściem do wykładni i stosowania przepisów, prezentując bogaty wybór zagadnień wybranych przez autorów jako kluczowe dla współczesnej debaty podatkowej.
Najważniejsze tematy poruszane w książce to:

Zasady ogólne prawa podatkowego UE – proporcjonalność, neutralność VAT, skuteczność ochrony praw podatnika
VAT w prawie unijnym – prawo do odliczenia, ograniczenia formalne, ochrona starannego podatnika, digitalizacja (ViDA, e-faktury od 1.07.2030)
Neutralność fiskalna VAT – równe traktowanie podobnych towarów i usług, zakaz dyskryminacji stawek
Sankcje podatkowe – zasada proporcjonalności, zakaz podwójnego karania (ne bis in idem), zgodność z prawem UE
Opodatkowanie czynności nielegalnych – VAT obejmuje transakcje możliwe do legalnego wykonania, wyjątki dla całkowicie zakazanych
Ochrona praw podstawowych podatnika – Karta Praw Podstawowych UE, relacje z EKPC i Konstytucją RP, autonomia prawa UE
Prawo do sądu i skuteczna ochrona sądowa – art. 47 Karty, dostęp do akt, prawo do obrony, niezawisłość sądu, równość stron
Wykładnia prawa UE – dominacja wykładni celowościowej, pierwszeństwo prawa UE, rola TSUE
Pomoc państwa i konkurencja podatkowa – selektywność korzyści, transparentność interpretacji, kontrola praktyk administracyjnych
Opodatkowanie restrukturyzacji spółek – dyrektywa 2009/133/WE, neutralność podatkowa, kontynuacja wartości podatkowej
Orzecznictwo TSUE i ETS – wpływ na krajowe regulacje, praktyka pytań prejudycjalnych, wykładnia zgodna z prawem UE

 
Najważniejsze wnioski z książki dla doradcy podatkowego:

Zasady ogólne prawa podatkowego UE

Zasada proporcjonalności – kluczowa przy ocenie legalności sankcji i obowiązków podatkowych.
Zasada neutralności VAT – fundament systemu VAT, chroni podatnika przed ponoszeniem kosztów podatku.
Ochrona praw podatnika – wynikająca z Karty Praw Podstawowych UE, EKPC i Konstytucji RP.

VAT i jego konstrukcja

Automatyzm prawa do odliczenia – nie można go ograniczać bez wyraźnej podstawy w dyrektywach.
Ochrona starannego podatnika – nawet w przypadku oszustw VAT, jeśli podatnik działał w dobrej wierze.
Neutralność fiskalna – równe traktowanie podobnych towarów i usług, także w kontekście stawki VAT.

Sankcje podatkowe

Muszą być proporcjonalne i zgodne z zasadą ne bis in idem (zakaz podwójnego karania).
Nie mogą automatycznie pozbawiać prawa do odliczenia VAT.

Obowiązki formalne w VAT

Mają charakter instrumentalny – ich naruszenie nie powinno wpływać na prawo do odliczenia.
Sankcje za ich naruszenie muszą być proporcjonalne i uzasadnione.

Wykładnia i stosowanie prawa UE

Wykładnia celowościowa dominuje w orzecznictwie TSUE.
Bezpośrednia stosowalność i pierwszeństwo prawa UE nad krajowym.
Procedura prejudycjalna (art. 267 TFUE) – kluczowa dla ochrony praw podatnika.

Harmonizacja podatków

Dyrektywa VAT 2006/112/WE, TFUE (art. 113, 114).
Docelowy model VAT: opodatkowanie w państwie konsumpcji.
E-faktury obowiązkowe od 1.07.2030.

Pomoc publiczna i selektywność korzyści podatkowych

Ceny transferowe, interpretacje indywidualne, autonomia podatkowa państw członkowskich.
Ocena zgodności z art. 107 TFUE.

Opodatkowanie restrukturyzacji spółek

Dyrektywa 2009/133/WE – zasada kontynuacji wartości podatkowej, neutralność podatkowa.

Digitalizacja i gospodarka cyfrowa

Nowe obowiązki sprawozdawcze, SMPDG (stałe miejsce prowadzenia działalności).
Wyzwania związane z metawersum, kryptoaktywami, rola soft law.

Kompetencje doradcy podatkowego

Znajomość prawa UE, EKPC, KPP, orzecznictwa TSUE i ETPC.
Umiejętność oceny proporcjonalności sankcji.
Praktyka zadawania pytań prejudycjalnych.