Prawo rolne i żywnościowe. System Prawa Unii Europejskiej. Tom 18

Tom 18 Systemu Prawa Unii Europejskiej zatytułowany „Prawo rolne i żywnościowe” stanowi pierwsze w literaturze polskiej opracowanie zagadnień europejskiego prawa rolnego i żywnościowego w tak szerokim zakresie. Jest to dzieło wielu autorów z różnych ośrodków naukowych w Polsce zajmujących się badaniami naukowymi z tytułowej materii.

Struktura tomu obejmuje część poświęconą prawu rolnemu oraz część dotyczącą prawa żywnościowego.

Część I – Prawo rolne – otwiera tom wprowadzeniem do sposobu rozumienia rolnictwa i prawa rolnego na płaszczyźnie regulacji prawa Unii Europejskiej. Następnie omówiono ewolucję wspólnej polityki rolnej i urzeczywistniających ją regulacji prawnych.

Kolejne rozdziały poświęcono zasadom i celom wspólnej polityki rolnej oraz źródłom unijnego prawa rolnego, uwzględniając też fundamentalne dla tego prawa pojęcia, takie jak w szczególności produkty rolne oraz działalność rolnicza. W szerokim zakresie scharakteryzowano wspólną organizację rynku produktów rolnych, zarówno w aspekcie rynku wewnętrznego i obowiązujących na tym rynku reguł konkurencji, jak i w zakresie handlu z państwami trzecimi. Wiele uwagi poświęcono również podstawowemu instrumentowi wdrażania wspólnej polityki rolnej, jakim są obecnie płatności bezpośrednie, by w dalszej kolejności poddać analizie prawne uwarunkowania wspierania rozwoju obszarów wiejskich.

Następne rozdziały dotyczą już kwestii bardziej szczegółowych, takich jak finansowanie wspólnej polityki rolnej, regulacja agrobiznesu w prawie Unii Europejskiej lub też obrót nieruchomościami rolnymi w świetle fundamentalnych zasad tego prawa. W tym miejscu wiele uwagi poświęcono również problematyce ekologizacji wspólnej polityki rolnej oraz zarządzaniu lasami i obrotowi drewnem w świetle prawa UE. Dobór wymienionych zagadnień jednoznacznie wskazuje na przyjętą na płaszczyźnie regulacji unijnych koncepcję europejskiego rolnictwa wielofunkcyjnego, która swoje potwierdzenie znajduje również w części poświęconej prawu żywnościowemu.

Część II – Prawo żywnościowe – rozpoczyna się od charakterystyki prawa żywnościowego w ujęciu przedstawicieli tego sektora nauki. Rozwój prawa żywnościowego łączy się z koncepcją prawa rolnego jako prawa komercjalizacji produktów rolnych. Natomiast szeroka koncepcja prawa rolnego obejmuje całość procesów od produkcji do konsumpcji. Cechy unijnego prawa żywnościowego dostarczają podstaw do uznania tej regulacji za wystarczająco dobrze wykształconą w zakresie instytucji, pojęć i procedur, aby zasługiwała na opracowanie w osobnej części, co nie świadczy o uwypuklaniu różnic między prawem żywnościowym a rolnym, ale taki podział ma służyć bardziej przejrzystemu wyodrębnieniu zagadnień.

Część dotycząca międzynarodowego prawa żywnościowego odnosi się do regulacji bezpieczeństwa żywności o znaczeniu globalnym. Prawo unijne żywnościowe jest bowiem ściśle związane z uregulowaniami międzynarodowymi i głęboko zakorzenione w źródłach tych ostatnich uregulowań. Kolejne rozdziały poświęcono wprowadzeniu do prawa żywnościowego Unii, podstaw traktatowych, charakterystycznych pojęć prawnych i instytucji (np. system wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności czy paszach), czy zasad prawa (np. zasady ostrożności).

Osią rozważań jest tematyka bezpieczeństwa i higieny żywności, obejmująca kilka następnych rozdziałów – od aspektów ogólnych, po bardzo szczegółowe ujęcie. W opracowaniu omówiono kwestie zdrowego żywienia, systemy jakości żywności, czy żywność stanowiącą kategorie szczególne, które dopełniły całość. Zwrócono uwagę na funkcje administracji publicznej, które towarzyszą tworzeniu i stosowaniu prawa żywnościowego w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Handel żywnością oraz odpowiedzialność za naruszenia prawa znalazły się w końcowej części opracowania, jako że zwieńczają one elementy całego łańcucha żywnościowego, nie wyłączając z tego regulacji służących ochronie konsumenta, takich jak informacja o żywności różnego rodzaju.

Publikacja przeznaczona jest dla wszystkich osób, które zajmują się prawem rolnym i żywnościowym. W szczególności prezentowana pozycja będzie przydatna przedstawicielom administracji publicznej, urzędnikom, prawnikom, studentom czy badaczom prawa. Wierzymy, że dostarczy ona źródeł dla prawidłowej wykładni prawa, rozstrzygnięć sądowych, administracyjnych albo sądowoadministracyjnych, czy po prostu – satysfakcji z pogłębiania wiedzy.