System kaucyjny w Polsce w 2025 roku – prawne i podatkowe aspekty wdrożenia. Praktyczny komentarz do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w zakresie uruchomienia systemu w Polsce

Regulacje dotyczące systemu kaucyjnego wdrażane są obecnie w kilku krajach europejskich.  Takie podejście jest wynikiem przyjęcia w tzw. dyrektywie Single Use Plastic (SUP) obowiązkowych wymagań dotyczących osiągania przez wprowadzających produkty w opakowaniach odpowiednich poziomów selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych – butelek z jednorazowych tworzyw sztucznych do 3 litrów.  Zgodnie z nowelizacją ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw z dnia 21.11.2024 r., system kaucyjny ma ruszyć w Polsce od 1 października 2025 r.

Sposobem na zrealizowanie powyższych obowiązków od 2025 roku ma być uruchomienie systemu kaucyjnego, w ramach którego zbierane będą 3 rodzaje zużytych opakowań po napojach tj.:

• butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra,
• butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych do 3 litrów wraz z ich nakrętkami i zakrętkami oraz 
• puszki metalowe do 1 litra. 

Zgodnie z przyjętym już przepisami, system kaucyjny ma mieć charakter będzie ogólnopolski i bezparagonowy, organizowany będzie samodzielnie przez przedsiębiorców. 

To oznacza, że przedsiębiorcy muszą utworzyć i sfinansować działalność operatora systemu kaucyjnego albo do takiego operatora przystąpić (podpisać z nim umowę). Polskie przepisy przewidują możliwość prowadzenia systemu kaucyjnego przez więcej niż jednego operatora, jak wynika z dyskusji rynkowej w Polsce może powstać nawet 2-3 takich operatorów.

To ogromne wyzwanie finansowe i logistyczne, które czeka przedsiębiorców na różnych etapach łańcucha wartości (wprowadzających produkty w opakowaniach na rynek, sklepy (jednostki handlu detalicznego), firmy logistyczne zajmujące się odpadami). Kluczowa jest także rola konsumenta, który jest fundamentem tego systemu, zwracając zużyte opakowania po napojach do sklepu.

Pomimo przyjęcia przepisów w tym zakresie, nadal jednak budzi wiele wątpliwości prawnych jak i podatkowych. Bez względu na powyższe, obowiązek selektywnej zbiórki na odpowiednim poziomie będzie obowiązywał w całej Unii Europejskiej już od 2025 roku.