Ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Komentarz

Publikacja stanowi komentarz do ustawy z 26.4.2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. z 2024 r. poz. 731), której celem jest transpozycja do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17.4.2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Dz.Urz. UE L Nr 151, s. 70). Dyrektywa ta nie bez znaczenia określana jest mianem tzw. Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA – European Accessibility Act), a zatem polską ustawę można nazwać Polskim Aktem o Dostępności.

Ustawa wejdzie w życie 28.6.2025 r., jednak art. 6 pkt 1, 2 i 5–9 oraz art. 39 pkt 6 obowiązują już od 30.5 2024 r.!

Dostępność jest kategorią wieloaspektową i może być rozumiana jako zbiór takich cech otoczenia, które sprawiają, że osoby ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami, na równych prawach z innymi mają dostęp do środowiska fizycznego środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych. Przepisy komentowanej ustawy odnoszą się do wymogu zapewnienia dostępności wybranych produktów i usług przez podmioty gospodarcze.

Komentarz analizuje postanowienia ustawy, określające:

• wymagania dostępności produktów i usług;
• obowiązki podmiotów gospodarczych w zakresie zapewniania spełniania wymagań dostępności produktów i usług;
• system, zasady i tryb sprawowania nadzoru rynku w zakresie zapewniania spełniania wymagań dostępności produktów i usług.

Publikacja opracowana została w taki sposób, aby zapewnić Czytelnikowi zrozumiałe omówienie przepisów, odnoszących się do dostępności produktów i usług przeznaczonych dla konsumentów, uwzględniając osoby ze szczególnymi potrzebami, zwłaszcza osoby z niepełnosprawnościami. Książka przygotowana została zarówno przez grono specjalistów z różnych ośrodków naukowych, jak i praktyków, zajmujących się kwestiami projektowania uniwersalnego i dostępności w praktyce.

Ustawę o dostępności stosuje się m.in. do następujących produktów: konsumenckich systemów sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemów operacyjnych, terminali (bankomatów i wpłatomatów, automatów biletowych), konsumenckich urządzeń końcowych z interaktywnymi zdolnościami obliczeniowymi wykorzystywanych do oferowania lub świadczenia usług, czytników książek elektronicznych oraz do oferowanych lub świadczonych na rzecz konsumentów usług, m.in.: telekomunikacyjnych, dostępu do audiowizualnych usług medialnych, towarzyszących usługom transportu pasażerskiego, bankowości detalicznej, rozpowszechniania książek elektronicznych, handlu elektronicznego.

Podmiotami zobowiązanymi do zapewniania spełniania wymagań dostępności są: producenci, upoważnieni przedstawiciele, importerzy, dystrybutorzy oraz w zakresie usług – usługodawcy. Niespełnienie wymagań przez określone kategorie podmiotów skutkuje nałożeniem kar pieniężnych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz organ nadzoru rynku.

Konsument ma prawo złożenia do podmiotu gospodarczego skargi na niezapewnienie spełniania wymagań dostępności przez produkt lub usługę.

Przepisy obowiązujące nakładają zadania na ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego oraz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, do których należą m.in.

• inicjowanie zmian przepisów prawnych,
• opiniowanie projektów programów,
• opracowanie wytycznych i zapewnianie narzędzi ułatwiających mikroprzedsiębiorcom oraz podmiotom gospodarczym zapewnianie dostępności produktów i usług.

Komentarz skierowany jest przede wszystkim do podmiotów gospodarczych, które zostały zobowiązane do zapewnienia spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług, ale także do tych, którzy korzystają z takich usług, jak i do wszystkich, którym problematyka zapewnienia dostępności jest bliska.